حدود یک سال و نیم پیش مقاله با عنوان "با nLite ویندوز سفارشی بسازید" نوشتم. در اون مقاله با بخشی از چگونگی سفارشی سازی ویندوز آشنا شدید. اما باز هم سوالاتی در ذهن خیلی ها از جمله خود من باقی بود که ویندوز هایی مثل MRT به چه شکل سفارشی سازی می شوند. چند روز پیش دوست عزیزی لطف کرد و با صحبت هایی که انجام شد، تصمیم گرفت تجربیات خودش رو در این مورد به صورت مقاله ای برای سفارشی سازی ویندوز، اعم از اضافه کردن نرم افزار هایی که به صورت اتوماتیک همراه ویندوز نصب شوند، اضافه کردن فونت، wall paper، screen saver و ... به ویندوز، تغییر در ستاپ ویندوز و ... آماده کنه تا در سایت قرار بدم. در این آموزش برخی از سوالات دوستان در آموزش قبل از جمله چگونگی سفارشی سازی MRT و امثالهم پاسخ داده شده است.
نا گفته نمونه در صورتی که با نرم افزار nLite و ساخت Addon ها آشنایی ندارید، ابتدا آموزشی رو که لینک دادم (با nLite ویندوز سفارشی بسازید) مطالعه بفرمایید. همچنین برای تست ویندوز به دلیل اینکه احتمال خطا درش وجود داره، توصیه می کنم اول رو بر روی یک Virtual Pc نصب کنید.
در انتها جا داره از دوست عزیزم، جناب آقای سعید طالشی جهت آماده کردن این آموزش ها تشکر ویژه ای داشته باشم. ممنون سعید جان 
* آموزش پرتابل سازي برنامه ها با Thinstall Virtualization Suite
از آنجايي كه خيلي از عزيزان همچنين خود من در پي اين بودم كه به CD ويندوز نرم افزار اضافه كنم تا به صورت خودكار همراه ويندوز نصب شوند و همچنين يكسري تغييرات در ويندوز اعمال كنم دنبال نرم افزار مناسبي براي اين كار ميگشتم تا اينكه سال گذشته به صورت اتفاقي در سايت پي سي دانلود به nLite بر خوردم و توانستم خيلي از تغييراتي را كه ميخواستم روي ويندوز اعمال كنم اما هر كاري ميكردم نميتوانستم به ويندوز برنامه اضافه كنم. اين تلاشها ادامه داشت تا اينكه در تاريخ 13/12/88 که در گوگل به دنبال آموزش کامل nLite میگشتم به سایت irpcn رسیدم و با مطالعه ی مطلبی که در این باره آموزش داده شده بود فهمیدم که برای اضافه کردن برنامه به ویندوز باید فایل نصب برنامه را توسط Add-ons maker به یک Add on تبدیل کنم و سپس آن را اضافه کنم. اما در قسمت نظرات یکی از عزیزان به نام نرگس یادداشتی را مبنی بر این گذاشته بود که این کار را انجام داده ولی باز هم نصب برنامه به صورت تمام خودکار و بدون دخالت کاربر انجام نمیشود. از آنجا بود که من به این فکر افتادم که ابندا نرم افزار را پرتابل کنم تا از وابستگی به فایلهای سیستمی جداشود و سپس توسط نرم افزاری مانند WinZip یا Winrar آن را به صورت یک فایل نصب (Self-Extract) در آورده و برای اضافه کردن به ویندوز آن را به یک Add on تبدیل کنم. که خوشبختانه این کار با موفقیت رو به رو شد و من هم تصمیم گرفتم تا آموزش این کار را در دو قسمت شامل: 1- پرتابل سازی نرم افزارها 2- ساخت یک SFX با نصب تمام خودکار، آماده کنم و در اختیار همه ی شما عزیزان قرار دهم و بتوانم در حد توان خودم خدمتي هر چند كوچك به علاقه مندان كرده باشم.
تمام فايلهاي آموزش به صورت PDF به علاوه ي لينك دانلود فايلها و نرم افزار هاي مورد نياز در اين سايت موجود است. يك توضيح : من اين كار را روي حدود 20 نرم افزار امتحان كرده و به نتيجه رسيده ام ، اما ممكن است اين روش براي تمام نرم افزارها نتيجه ي مثبت نداشته باشد.
با عرض معذرت از اينكه پر حرفي كردم ، اما احساس كردم اين توضيحات نياز بود.
خب. و امّا آموزش برنامه :
1- پس از نصب نرم افزار Setup Capture را اجرا ميكنيم.
2- در پنجره ي اول گزينه ي Next را كليك ميكنيم.
3- در پنجره ي دوم درايو سيستمي (درايوي كه ويندوز در آن قرار دارد. مانند :C) و درايوي كه ميخواهيم نرم افزار را در آن نصب كنيم تيك زده و سپس گزينه ي Next را كليك ميكنيم.
توضيح: اگر ميخواهيد نرم افزار را در درايو سيستمي نصب كنيد فقط همان درايو (سيستمي) را تيك بزنيد ولي در صورتي كه ميخواهيد نرم افزار را در درايوي غير از سيستم نصب كنيد، درايو سيستم و درايو مورد نظر براي نصب را تيك بزنيد.
4- منتظر ميشويم تا برنامه محتويات درايوها را بررسي كند.
5- در پنجره ي بعدي كه ظاهر ميشود همانطور كه از توضيحات درون پنجره هم پيداست، برنامه (Thinstall) را به همان حالت (باز) رها كرده و نرم افزار مورد نظرمان را نصب ميكنيم و پس از پايان نصب اگر نرم افزار به رجيستر كردن (فعال سازي) مانند (Patch-Crack-Keygen-Serial) نياز داشت آن را رجيستر كرده و به سراغ Thinstall ميرويم.
6- گزينه ي Next را انتخاب كرده و منتظر ميشويم تا نرم افزار به بررسي تغييرات به وجود آمده پس از نصب نرم افزار بپردازد.
7- در پنجره ي بعدي از فايلهاي پيدا شده در برنامه ي نصب شده يك يا چند فايل را خود برنامه (Thinstall) پيشنهاد ميكند كه شما ميتوانيد آن را بسته به نياز خود انتخاب كرده و يا از حالت انتخاب در آوريد. در قسمت Primary Data Container هم ميتوانيد فايل اوليه (اصلي)را هم انتخاب كنيد. پس از انتخاب فايلها گزينه ي Continue را انتخاب كنيد.
نكته: هميشه 3 فايل md.exe-Regedit.exe و iexplorer.exe هم نمايش داده ميشوند كه شما از تيك زدن آنها خود داري كنيد.
8- دو بار بر روی next کلیک کرده و سپس محل ذخيره ي اطلاعات را مشخص كرده و به مرحله ی بعد بروید.
نكته: بهتر است محل انتخابي درايوي غير از درايو سيستمي باشد.
9- همانطور كه در اين پنجره مشاهده ميشود عمليات برنامه كامل شده است اما كار ما هنوز تمام نشده. گزينه ي finish را انتخاب كنيد.
10- حال به محلي كه براي ذخيره سازي فايلها مشخص كرده بوديد رفته و فايل Build.bat را اجرا ميكنيم تا برنامه ي پرتابل ساخته شود. خب حالا یه کار کوچک دیگر مانده آن هم این است که پوشه ی اصلی را از میان پوشه ها پیدا کنید ، آن را جدا کرده و بقیه را حذف کنید كه كار سختي نيست. اسم پوشه ي اصلي معمولا به صورت زير است:
% اسم پوشه اي كه برنامه را در آنجا نصب كرده ايد%
براي مثال اگر برنامه را در آدرس پيش فرض كه معمولا به اين صورت مي باشد: C:\Program Files نصب كرده باشيد اسم پوشه ي اصلي اينگونه خواهد بود: %ProgramFilesDir% .
اين پوشه ميتواند اسمهايي از قبيل %ProgramFilesDir% - %System%-%SystemSystem% و يا %SystemRoot% داشته باشد.
راهنمايي: تمام فايلها و يا فايلهاي اجرايي كه درون پوشه ي اصلي نصب برنامه قرار دارند در اين پوشه مانند پوشه ي اصلي ديده ميشوند كه ميتوانيد پوشه ي داخل آن را روي فلش و يا CD كپي كرده و بدون نياز به نصب از آن استفاده كنيد و از برنامه ي پرتابل خود لذت ببريد.
* آموزش ساخت يك SFX با نصب خودكار (بدون نياز به تاييد)
با خودم فكر كردم بهتره با هم راحت تر و خودموني تر باشيم واسه همين از اين به بعد آموزشها رو با زبون گفتار براتون مينويسم اميدوارم كه خوشتون بياد. اگه آموزش قبلي رو خونده باشين ديدين كه به ساخت برنامه ي پرتابل پرداختيم. حالا توي اين آموزش ميخوايم براي برنامه ي پرتابل ساخته شده يه فايل نصب به صورت تمام خودكار درست كنيم كه براي انجام اين كار از برنامه ي محبوب Winrar استفاده ميكنيم. البته همون طور كه معلومه اين كار رو ميشه روي هر فايلي اعمال كرد. ضمنا توي آموزش اول هم گفتم قصد ما از اين دو آموزش اضافه كردن برنامه به CD ويندوزه.
خب ديگه روده درازي بسه بريم سراغ اصل مطلب يعني آموزش:
1- ابتدا روي پوشه (يا فايلهاي) مورد نظر كليك راست كرده و گزينه ي Add to archive… رو انتخاب ميكنيم.
2- در قسمت Archive name يه اسم براي فايل نصبمون انتخاب ميكنيم البته توجه داشته باشين كه پسوندش رو تغيير ندين.
3- با زدن Browse جايي رو براي ذخيره ي فايل نصب انتخاب كنين.
4- در قسمت Compression method براي اينكه درصد فشردگي فايلمون به حد اكثر برسه گزينه ي Best رو انتخاب ميكنيم.
5- از قسمت Archive options گزينه هاي زير رو تيك ميزنيم:
Create SFX archive: ساخت يه فايل نصب
Create solid archive: فشرده سازي بهتر
Put authenticity verification: در صورت خراب بودن يه فايل بقيه استخراج بشن
Put recovery record: در صورت خراب شدن آرشيو Winrar اونو بازيابي كنه
6- از تب Advanced گزينه ي SFX Options رو انتخاب كنين
7- در قسمت Path to extract محل مورد نظر براي استخراج فايلها رو وارد كنين. براي سهولت كار ميتونين به محل مورد نظر رفته و آدرس رو از Adressbar كپي كرده و اونو توي برنامه Paste كنين. همينطور ميتونين با انتخاب گزينه ي Create in "Program Files" كه پيش فرض هم هست، برنامه تون رو توي پوشه ي Program Files ويندوز كپي كنين. البته برای استفاده از این گزینه لازمه در قسمت Path To extract نامی را وارد کنید. در هنگام extract شدن، یک فولدر با نامی که وارد کردید در Program Files ایجاد شده و فایل های شما داخل آن قرار خواهد گرفت. براي مثال اگه گزينه ی گفته شده انتخاب شده باشه و توي باكس هم My Company رو وارد كنين برنامه تون توي آدرس زير كپي ميشه:
C:\Program Files\My Company
در اين باكس ميتونين از عبارتهاي %SYSTEMDRIVE% يا %TEMP% هم استفاده كنين كه به معناي "فقط در درايو سيستمي" و "فقط در پوشه ي موقت" هستن.
8- در همين پنجره از تب Advanced ميتونين با زدن Add Shortcut براي فايلهاي مختلف برنامه مثل اجرايي يا Uninstall توي مسيرهايي كه توي برنامه وجود داره Shortcut بسازين. براي اينكار بعد از اينكه Add Shortcut رو زدين اول مسير مورد نظرتون رو كه ميتونه Desktop – منوي استارت – Start\All programs و يا اضافه كردن به Startup باشه رو از طريق گزينه هاي موجود انتخاب كنين.
نكته: تعداد Shortcut ها محدود به يه دونه نيست و ميشه چندين Shortcut براي يه فايل نصب ساخت به اين صورت كه بعد از اتمام كار و زدن OK دوباره Add Shortcut رو بزنين. سپس در قسمت Source file name اسم و پسوند فايل مربوطه رو وارد كنين. مثلا فايل اجراي بازي GTA.exe. اگه فايل مورد نظر توي زير پوشه ي ديگه اي توي پوشه ي اصلي قرار داشت در كادر Source file name آدرس رو به اين صورت وارد كنين: نام فايل \ نام زير پوشه. براي مثال اگه اسم پوشه ي اصلي Rockstar و اسم زير پوشه GTA Vice city باشه توي كادر مينويسيم : GTA Vice city\GTA.exe.
در قسمت Destination folder ميتونين تعيين كنين كه فايل Shortcut توي پوشه اي با نام خاصي در محل انتخاب شده ايجاد بشه. براي مثال اگه محل انتخاب شده Desktop و اسم پوشه Game باشه فايل Shortcut روي Desktop و توي پوشه اي به اسم Game ايجاد ميشه. در باكس Shortcut description هم ميتونين توضيحي وارد كنين تا وقتي ماوس روي فايل Shortcut نگه داشته ميشه نشون داده بشه. در باكس Shortcut name هم ميتونين يه اسم براي Shortcut انتخاب كنين.
نكته: در اين باكس نيازي به وارد كردن پسوند نيست. در آخر هم OK رو بزنين.
9- به تب Modes برين. اصل كار اتوماتيك سازي اينجاست. از قسمت Silent mode گزينه هاي Hide start dialog و Hide all براي اتوماتيك سازي به كار ميرن. اگه Hide start dialog رو انتخاب كنين برنامه براي نصب شدن نيازي به زدن install در پنجره ي نصب نداره اما پنجره تا پايان نصب نشون داده ميشه. اما اگه Hide all رو انتخاب كنين علاوه بر نصب خودكار ديگه پنجره ي نصب هم نشون داده نميشه (اين گزينه براي اضافه كردن برنامه به CD ويندوز مناسبه). از قسمت Overwritemode گزينه ي Overwrite all files رو انتخاب كنين تا اگه فايل همنام و تكراري وجود داشت با فايل جديد جايگزين بشه. اگه گزينه ي Skip existing file رو انتخاب كنين در صورتي فايل همنامي وجود داشته باشه بدون اينكه اونو حذف و يا جايگزين كنه فايل جديد رو در كنارش اضافه ميكنه (اين قسمت بيشتر براي اضافه كردن يكسري فايلها مثل فونت به ويندوز مناسبه البته در همه ي موارد ميشه ازش استفاده كرد). بعد از اتمام كار OK رو بزنين.
10- حالا از پنجره ي اصلي به تب Files بروید. از قسمت File paths با دو گزينه ي Do not store paths و store relative path سر رو کار خواهیم داشت. گزینه Do not ... رو در مواقعی انتخاب کنید که درون فولدر برنامه ی شما هیچ زیر فولدری وجود نداشته باشد. در صورتی که برنامه ی پرتابل شما دارای زیر فولدر است گزینه ی store relative path را انتخاب نمایید. گزينه های ديگه اش رو اگه دوست داشتين خودتون امتحان كنين تا فرق اين گزينه با بقيه رو متوجه بشين.
11- در انتها دوباره به تب اول General برگردين و براي ساخت فايل نصب OK رو بزنين. حالا ميتونين اين فايل رو توسط Add-Ons maker به يه Add On تبديل كرده و با nLite به ويندوزتون اضافه كنين و ازش لذت ببرين.
دقت کنید که باید تک تک، فایل ها به Addon تبدیل شوند و اگه همه ی اونا رو یکجا تبدیل کنید موقع نصب ویندوز Extract نخواهند شد.
* آموزش قرار دادن Screensaver - Font - Wallpaper دلخواه در ويندوز دست ساز
آموزش اين دفعه هم ساده و راحته و از نرم افزار Winrar استفاده ميشه. اين آموزش رو بنا به نظر يكي از دوستان كه ميخواست بعد از نصب ويندوز دست ساز Wallpaper دلخواه رو قرار بده نوشتم و توي اون به چند مورد مشابه هم اشاره شده.
1- اگه آموزش های قبلي رو خونده باشين روش ساخت فايل نصب خودكار رو ياد گرفتين حالا ما با همون روش ميتونيم تصاوير مورد نظرمون رو به ويندوز اضافه كنيم اما براي اينكه اين تصاوير در ليست پس زمينه ها قرار بگيره بايد چه كار كرد؟ فقط كافيه بعد از انتخاب فايلها براي ساخت فايل نصب آدرس محل استخراج فايلها (Path to extract) رو به صورت زير مشخص كنين:
%SYSTEMDRIVE%\WINDOWS\Web\Wallpaper
2- اگه ميخوايم يه تصوير رو به عنوان پس زمينه قرار بديم به دو روش ميتونيم اين كار رو انجام بديم روش اول از طريق جايگزيني و روش دوم رجيستري . روش رجيستري رو توي ادامه ميگم و اما روش جايگزيني:
در صورتی که تصویر شما فرمتی غیر از Bmp دارد، آن را به Bmp تبدیل کرده و با نام Bliss ذخیره کنید. بله درست فهميدين اين اسم همون اسم تصوير پيش فرض بعد از نصب ويندوزه. فقط يادتون نره كه براي جايگزين شدن اين تصوير با تصوير پيش فرض بايد توي قسمت Overwrite mode از تب Modes گزينه ي Overwrite all files رو انتخاب كنين تا Wallpaper پيش فرض تصوير مورد نظر شما بشه.
خب حالا به موارد ديگه اشاره ميكنيم كه توي اونها هم فقط بايد آدرس فايل نصب رو تعيين كنين:
3- اضافه كردن فونت:
بعد از انتخاب فونتها و گذروندن مراحل ساخت فايل نصب خودكار آدرس رو برابر
%SYSTEMDRIVE%\WINDOWS\Fonts
تعيين ميكنيم. انتخاب Overwrite all files براي حذف فونتهاي تكراري يادتون نره.
4- اضافه كردن Screensaver:
فايلهاي Screensaver مورد نظر كه بايد پسوند scr داشته باشن رو براي ساخت فايل نصب انتخاب ميكنيم و اين آدرس رو تعيين ميكنيم:
%SYSTEMDRIVE%\WINDOWS\SYSTEM32
5- اضافه كردن Skin براي Media player:
فايلهاي Skin كه پسوند wmz دارن رو انتخاب كنين و اين آدرس رو براش ميذاريم:
%SYSTEMDRIVE%\Program Files\Windows Media Player\Skins
6- تغيير آيكون هاي پيش فرض ويندوز:
آيكون هاي پيش فرض ويندوز توي فايل Shell32.dll هست كه شما براي تغيير اون بايد فايل Shell32.dll مورد نظر كه حاوي آيكون هاي جديده رو داشته باشين (براي داشتن اين فايل ميتونين برنامه ي Vista inspirat رو نصب كنين و فايل مورد نظر رو بردارين). براي اينكار شما بايد براي اين فايل يه فايل نصب خودكار درست كنين و آدرس:
%SYSTEMDRIVE%\WINDOWS\system32
رو براش وارد كنين. براي جايگزين شدن اون با فايل پيش فرض ويندوز Overwrite all files رو هم فعال كنين. ضمنا توي همه ي اين فايل نصب ها Do not store paths رو از ياد نبرين.
نكته: اگه با ساخت فايل نصب آشنايي ندارين آموزش قبلي باعنوان "آموزش ساخت يك SFX با نصب خودكار" رو از همين سايت دانلود كرده و اونو بخونين.
7- براي گذاشتن تصوير قبل از Welcome screen هم اول بايد براي تصوير مورد نظرتون يه فايل نصب خودكار درست كنين كه توي يه آدرس دلخواه كپي بشه (پيشنهاد: بهتره اين آدرس توي درايو سيستمي باشه).
نكته: فايل مورد نظر حتما بايد bmp باشه.
بعد از اين كار به سراغ رجيستري ميريم. وارد Start\Run حالا تايپ كنين Regedit و Enter رو بزنين. حالا اين آدرس رو پيدا كنين:
HKEY-USERS\DEFAULT\Control Panel\Desktop
از پنجره ي سمت راست گزينه ي Wallpaper رو انتخاب كنين و توي قسمت Value data آدرس فايل مورد نظر رو به صورت زير وارد كنين :
اسم و پسوند فايل \ آدرسي كه براي فايل نصب وارد كردين
براي مثال C:\WINDOWS\Startup.bmp بعد OK رو بزنين. از سمت چپ روي پوشه Desktop راست كليك كرده و گزينه ي Export رو انتخاب كنين. حالا يه اسم براش تعيين كنين و اونو توي يه آدرس ذخيره كنين. توجه كنين كه قسمت Save as type رو تغيير ندين. روي فايل ذخيره شده راست كليك كنين و Edit رو انتخاب كنين حالا از پايين اين خط:
[HKEY_USERS\.DEFAULT\Control Panel\Desktop]
همه ي خط ها غير از "Wallpaper" و "OriginalWallpaper" رو حذف كنين و فايل رو ذخيره كنين.
8- و اما روش دوم قرار دادن عكس پس زمينه استفاده از OriginalWallpaper توي همون فايل رجيستري هست كه براي اين كار هم بايد اول براي عكس مورد نظر يه فايل نصب خودكار درست كنيم و اسم و آدرس فايل رو بين " " بنويسيم. براي مثال:
"OriginalWallpaper"="C:\WINDOWS\Startup.bmp"
حالا فايل رو ذخيره كنين.
براي استفاده از اين فايل بايد اون رو هم به Add on تبديل كنين و به ويندوز اضافه كنين. نكته ي باقي مونده اينه كه اين فايل براي اجرا شدن نياز به تاييد داره و نميشه كاري كرد كه بدون تاييد به رجيستري اضافه بشه و اگه هم ميشه من هنوز ياد نگرفتم ولي بعد از اينكه ياد گرفتم در اولين فرصت اون رو هم بهتون ياد ميدم.
خب آموزش اين دفعه هم تموم شد. اميدوارم كه اين آموزش هم به قدر خودش كارآمد باشه و مورد توجه و استفاده ي شما عزيزان قرار گرفته باشه. لطفا براي ارتقاء سطح آموزش ها و دادن دلگرمي و اعتماد به نفس به مخلصتون نظر فراموش نشه.
ادامه دارد ...
دانلود مقالات به صورت PDF: